Wewnętrzny system kontroli – PN-N-19001

Wewnętrzny system kontroli – PN-N-19001

Jeden z elementów systemu zabezpieczającego bezpieczeństwo: wewnętrzny system kontroli obrotu (WSK) wg normy PN-N-19001

Co to jest WSK i kogo obowiązuje?

Wymiana handlowa z zagranicą towarami o „szczególnym znaczeniu” prowadzona przez przedsiębiorców z obszaru UE została uregulowana prawnie przez jej organa (Rada UE), organa poszczególnych krajów członkowskich (parlamenty) oraz poprzez klauzule, np. klauzulę „Catch-All”. Wprowadzone zostały procedury kontrolne, określające sposób i tryb nadzoru nad obrotem takimi towarami, nazywanymi strategicznymi, mogącymi stanowić zagrożenie dla pokoju, bezpieczeństwa, przestrzegania praw człowieka i podstawowych swobód obywatelskich. Jednym z najważniejszych narzędzi zapobiegających niekontrolowanemu przepływowi towarów, technologii i usług o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa kraju jest wewnętrzny system kontroli.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady WE Nr 428/2009 z 5 maja 2009 r. ustanawiającym wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania oraz ustawą z dnia 29 listopada 2000 roku o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa Państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, do tej grupy zalicza się towary podwójnego zastosowania. Zgodnie z zapisami zawartymi w tych aktach prawnych, w większości sytuacji, każdy przedsiębiorca, w tym spedytor oraz przewoźnik, uczestniczący w obrocie z zagranicą powinien uzyskać stosowne zezwolenie właściwego organu, gdy transakcja dotyczy poniższych sytuacji:

  • eksportu uzbrojenia wyszczególnionego na liście eksportowej uzbrojenia,
  • importu uzbrojenia wyszczególnionego na liście importowej uzbrojenia,
  • eksportu towarów podwójnego zastosowania (poza obszar UE, USA, Kanadę, Nową Zelandię, Australię, Japonię, Norwegię i Szwajcarię z wyjątkami dotyczącymi pewnej grupy towarów),
  • eksportu towarów do krajów objętych zakazem lub ograniczeniem obrotu, np. Iranu, Chin (z Tajwanem), Libii. KRL-D ,
  • eksportu towarów objętych klauzulą „Catch all”, nie występujących na żadnej z powyższych list, ale mogących stanowić zagrożenie ze względu na swój charakter i/lub kraj wysyłki.

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi, zasadniczy obowiązek kontroli obrotu spoczywa na przedsiębiorcach (producenci, eksporterzy, organizacje o charakterze badawczo-rozwojowym, itp.), którzy produkują, eksportują towary, technologie podwójnego zastosowania, sprzęt wojskowy i uzbrojenie objęte międzynarodową kontrolą. Obowiązek kontroli obrotu spoczywa także na pośrednikach tego obrotu.

Obrót w rozumieniu powołanej wyżej ustawy jest rozumiany bardzo szeroko i obejmuje eksport, usługę pośrednictwa, pomoc techniczną, import oraz tranzyt.
Dodać należy, że oprócz wspomnianych wyżej aktów prawnych, przedsiębiorców obowiązują również inne międzynarodowe wymagania, np. wspomniana wcześniej klauzula „Catch-All”. Obejmuje on listę towarów nie wymienionych w aktach prawnych wydanych przez Radę WE. Zgodnie z nią, przedsiębiorca jest zobowiązany uzyskać stosowane pozwolenie na eksport, gdy jest świadomy, że towary są lub mogą być przeznaczone do podwójnego zastosowania, w więc niezgodnie z przeznaczeniem (terroryści, rządy łamiące prawa człowieka itp.). Tak rygorystycznie określone kryterium dopuszczalności eksportu przerzuca odpowiedzialność za przedostanie się towarów i technologii w niepowołane ręce na przedsiębiorców. To oni mają podjąć decyzję, czy towar przez nich eksportowany nie znajdzie zastosowania innego niż zgodnego z przeznaczeniem lub z końcowym odbiorcą.

Z opisanych wyżej względów, na przedsiębiorcach realizujących obrót ciąży wiele obowiązków, np. wdrożenie WSK (wewnętrznego systemu kontroli), prowadzenie ewidencji obrotu, przeprowadzanie auditów wewnętrznych, poddawanie się procesowi certyfikacji itp.

Szczególnie istotne znaczenie ma wewnętrzny system kontroli, który jest jednym z najważniejszych elementów systemu zapewniającego bezpieczeństwo międzynarodowe.

Wewnętrzny system kontroli może być wdrażany w przedsiębiorstwach handlowych, firmach przemysłowych, organizacjach badawczo-rozwojowych i w wielu innych placówkach, bez względu na ich wielkość i rodzaj.

Zasady wewnętrznego systemu kontroli reguluje norma europejska, która w Polsce została przyjęta jako PN-N 19001.

Nieznajomość prawa nie chroni przed jego skutkami. To jedna z zasad podstawowych naszego systemu prawnego. Może ona skutkować dotkliwymi sankcjami, jakie państwo polskie może zastosować wobec eksporterów czy importerów naruszających nieświadomie przepisy o kontroli obrotu z zagranicą towarami podwójnego zastosowania.

Dr Halicki i Partnerzy świadczą właśnie usługi z zakresu WSK, obejmujące pomoc przy wdrażaniu tego systemu (szkolenie pracowników, sporządzenie dokumentacji, analiza kontrahentów oraz ryzyka, klasyfikacja wyrobów, audity wewnętrzne) oraz jego utrzymywaniu i doskonaleniu.

Uzyskanie przez organizację certyfikatu na zgodność ze standardem WSK nie kończy więzi z naszymi Klientami. Opiekujemy się nimi nadal, świadcząc różne usługi po rozsądnych cenach.

Sukces Organizacji jest naszym sukcesem!!!